Ayyaana Faasikaa Itoophiyaa fi Kabaja Aadaa

 

Ayyaana Faasikaa Itoophiyaa: Kabaja Aadaa

Seensa

Ayyaanni Faasikaa Itiyoophiyaa, Faasikaa jedhamuunis beekamu, Itiyoophiyaa keessatti ayyaana amantii fi aadaa guddaadha.

Sagantaan waggaa waggaadhaan gaggeeffamu kun du’aa ka’uu Iyyasuus Kiristoos kan yaadatu yoo ta’u, guutummaa biyyattii keessatti xiiqii guddaan kan kabajamudha.

Ayyaanni kun Wiixata Daammii, Jimaata Guddaa fi Wiixata Faasikaa kan dabalatu yoo ta’u, tokkoon tokkoon isaanii aadaa fi duudhaa addaa mataa isaanii qabu. Ayyaana Faasikaa Itoophiyaa socho'aa fi sirnoota adda addaa waliin walqabatan haa qorannu.

meeshaa hundarra gaarii ta’e

1. Ayyaana Faasikaa Itoophiyaa: Ayyaana Aadaa

Habashoonni ayyaana Faasikaa Itoophiyaa irratti hiika aadaa guddaa kennu. Yeroon kun yeroo maatiin walitti makamuu, walitti dhufeenya hawaasaa fi amantii cimaa itti ibsanidha.

Taatee kun duudhaa Kiristaanummaa badhaadhaa seenaa aadaa adda ta’e saba kanaa wajjin waan tokkoomsuuf baay’ee addadha.

2. Barbaachisummaa Wiixata Paammii

Itiyoophiyaatti Wiixata Daam jalqaba Torbee Qulqulluu agarsiisa. Kiristaanonni guyyaa kanatti Yesus gara Yerusaalemitti injifannoodhaan seenuusaa kan kabajan siʼa taʼu, achittis damee meexxiidhaan simatameera. Wiixata paammii Itoophiyaa keessatti aadaa fi sirna naannoo of keessaa qabuun balaqqeessa adda ta'een kabajama.

2.1.1. Duudhaa fi Aadaa Wiixata Paammii

Kiristaanonni Itoophiyaa uffata aadaa adii uffachuun tajaajila mana kiristaanaa irratti hirmaatu.

Baalli meexxii kan raabsamu siʼa taʼu, kunis dameewwan daandii Yesus irra facaʼan kan argisiisu dha.

Amantoonni hiriira irratti hirmaatan, faarfannaa faarfatanii fi kadhannaa yeroo faarfatan damee meexxii baatanii deemu.

3. Itiyoophiyaatti Jimaata Guddaa kabajuu

Jimaata gaarii, guyyaan Yesuus fannifame, Itoophiyaa keessatti hiika amantii gadi fagoo qaba. Manni amantaa Ortodoksii Itoophiyaa ayyaana kabajamaa kana kabajaa fi xiinxalaan kabajti.

3.1.1. Kabaja Mana Kiristaanaa Ortodoksii Itoophiyaa

Tajaajilli waldaa guyyaa guutuu kan gaggeeffamu yoo ta’u, luboonni fi waaqeffattoonni kadhannaa fi xiinxala irratti bobba’u.

Dhiphinni Kiristoos kan dubbifamu yoo ta’u, taateewwan gara fannifamuu isaatti geessan irra deebi’ee kan agarsiisudha.

Waaqeffattoonni soomuu fi oomisha bineensotaa kamiyyuu nyaachuu irraa of qusatu, yeroo naamusa hafuuraa fi of ilaaluu hammachuu.

3.2.2. Sooma fi Kadhannaa

Kiristaanonni Itoophiyaa sooma guyyoota 55 Ayyaana Faasikaa duratti bobba'u. Yeroon kun "Hudade" jedhamuun beekama.

Soomni foon, aannaniifi oomishaalee beeyladaa biroo irraa of qusachuu fi kanaa mannaa nyaata biqiltoota irratti hundaa’e irratti xiyyeeffachuu kan dabalatudha.

Kaayyoon soomaa fooniifi lubbuu qulqulleessuudha, guddina afuuraa fi qophii ayyaana Faasikaa gammachuudhaan kabajuuf barbaaduudha.

4. Ayyaana Faasikaa Gammachuu

Wiixata Ayyaana Faasikaa olka’iinsa ayyaana Faasikaa Itoophiyaati. Guyyaa gammachuu, abdii fi ayyaana du’aa ka’uu Yesus injifannoodhaan guutame dha.

4.1. Qophii Ayyaana Faasikaa

Ayyaanni Faasikaa yommuu dhihaatu maatiin Itoophiyaa qulqullinaa fi qophii gadi fageenya qabu taasifama. Maatiin mana isaanii daraaraa halluu adda addaa qabuu fi faaya aadaatiin faaya. Uffanni haaraan, "Yenet" jedhamuun kan beekamu, daa'immanis ta'e ga'eessonni kan uffatan yoo ta'u, jalqaba haaraa fi gammachuu du'aa ka'uu kan agarsiisudha.

4.2.2. Tajaajila Waldaa Addaa

Kiristaanonni Itoophiyaa Wiixata Faasikaa ganama barii tajaajila waldaa irratti hirmaatu. Tajaajiloonni kun kan socho’anii fi jireenya kan qaban yoo ta’u, faarfannaa, shubbisaa fi du’aa ka’uu Yesusiif Waaqayyoon galateeffachuun kan guutaman dha.

Haalli qilleensaa elektirikii waan ta’eef, amantoonni galateeffannaa fi of kennuu isaanii ibsaniiru.

meeshaa hundarra gaarii ta’e

4.3.3. Nyaata Aadaa fi Ayyaana

Ayyaanni Faasikaa Itoophiyaatti ayyaana mi’aawaa fi nyaata aadaa wajjin wal fakkaata. Nyaata baay'ee jaallatamu keessaa tokko "Doro Wat," kan qamadii mi'aawaa ta'ee fi injera, daabboo diriiraa daakuun dhadhaa qabu waliin dhihaatudha.

"Tibs" (foon grilled), "Kitfo" (foon qalame), fi nyaata kuduraa adda addaas yeroo ayyaana kana ni nyaatamu. Maatiin walitti qabamanii nyaata, kolfaa fi seenaa waliif qooduun yaadannoo waaraa uumu.

5. Duudhaa Ayyaana Faasikaa Itoophiyaa adda ta'e

Itoophiyaan duudhaa badhaadhaa ta'een kan beekamtu yoo ta'u, Ayyaanni Faasikaa kanarraa adda miti. Ayyaanonni addaa lama Ayyaana Faasikaa Itoophiyaa waliin walitti dhiyeenyaan walqabatan Timket fi Hidar Tsiyoon dha.

5.1.1. Timket: Epiphany Itoophiyaa

Timket ayyaana guddaa baatii Guraandhalaa keessa raawwatamu yoo ta'u, cuuphaa Yesus laga Yordaanos keessatti cuuphame yaadachuuf. Jila sochii guddaa qabu, sirna halluu adda addaa qabuu fi sirna cuuphaa irra deebi’amee agarsiisuu kan dabalatudha.

Hujjaajonni guutummaa Itoophiyaa irraa dhufan naannoo bataskaanota seena qabeessaatti walitti qabamanii faaruu faarfachaa, ayyaana gammachiisaa irrattis hirmaatu.

5.2.2. Hidar Tsiyoon: Kabaja Qulqulleettii Maariyaam

Hidar Tsiyoon, ji'a Adoolessaa keessa kabajamu, qulqulleettii Maariyaam haadha Yesuus kabaja.

Yeroo Kiristaanonni Habashaa dubroo Maariyaamiif of kennuu fi galata qaban kadhannaa, hiriira, fi tajaajila mana kiristaanaa addaatiin itti ibsanidha. Ayyaanni kun muuziqaa, shubbisaa fi meeshaalee amantii agarsiisuudhaan kan beekamudha.

6. Ayyaana Faasikaa Itoophiyaa Ammayyaa keessatti

Itoophiyaa ammayyaa keessatti Ayyaanni Faasikaa magaalaa fi baadiyyaa keessatti kan kabajamu yoo ta'u, duudhaa biyyattii hidda gadi fageeffate kunuunsuun dhiibbaa ammayyaa hammachuudha.

6.1.1. Ayyaana Magaalaa fi Baadiyyaa

Magaalota akka Addis Ababaatti, Ayyaanni Faasikaa hiriira bal’aa, agarsiisa aadaa, fi ayyaana namoota naannoo fi turistoota walqixa hawwataniin kabajama. Baadiyyaan mala aadaa caalaa kan eegu yoo ta’u, ayyaana hawaasa irratti hundaa’e, nyaata waliinii fi kadhannaa onnee irraa madde.

6.2.2. Dhiibbaa Kiristaanummaan Aadaa Habashaa Keessatti Qabu

Arkiteekchariin Itophiyaa, muuziqaa, fi bifa ibsa biroo hunduu dhiibbaa guddaa amantii Kiristaanaatiin irra gaheera. Aadaa fi sirnoota jaarraa hedduuf tureen Manni Kiristaanaa Ortodoksii Itoophiyaa qaama ijoo eenyummaa sabaa ta'uun itti fuftee jirti.

Ayyaanni Faasikaa dhiibbaa amantiin Kiristaanummaa babal’atee fi hawaasa Itoophiyaa hammam akka keessa seene yaadachiisa garaa nama nyaatudha.

Goolaba

Ayyaanni Faasikaa Itoophiyaa ayyaana aadaa socho’aa ta’ee fi of kennuu amantii gadi fagoo waliin wal-xaxaa ta’eedha.

Wiixata Paammii fi Jimaata Guddaa kabajamuu irraa kaasee hanga ayyaana gammachiisaa Wiixata Faasikaatti, qophiin waggaa kun Itoophiyaanota biratti hiika guddaa qaba.

Aadaa aadaa, duudhaa addaa, fi miira hawaasummaa cimaan walitti makamuun Ayyaanni Faasikaa Itoophiyaa muuxannoo dhugaa dinqisiisaa hambaalee aadaa badhaadhaa biyyattii calaqqisiisu taasisa.

Gaaffiiwwan gaafataman

1. Ayyaanni Faasikaa Habashaa guyyaa kamitti kufa?

Faasikaan, maqaan Ayyaana Faasikaa Itoophiyaaf moggaafame, lakkoofsa Juuliyaan duraanii irratti hundaa'a. Akka aadaa isaatti dhuma baatii Sadaasaa fi dhuma Ebla gidduutti kan kabajamu yoo ta'u, guyyaan kun guyyaa Faasikaa Dhihaa irraa adda.

Shallaggii ji'aa fi kalaandarii Mana Kiristaanaa Ortodoksii Itoophiyaa irratti hundaa'uun guyyaan sirriin waggaa waggaan ni jijjiirama.

2. Habashoonni Wiixata Paammii akkamiin kabaju?

Lammiileen Itoophiyaa Wiixata Paammii xiiqii guddaadhaan kabaju. Kiristaanonni Habashaa uffata adii aadaa isaanii uffachuun tajaajila waldaa kan dhaqan yoo ta'u, warra waaqeffatan immoo baalli meexxii ni kennamaaf.

Kadhannaan, faarfannaa fi jilli hundi isaanii miira gammachuu fi ayyaanichaaf gumaacha qabu.

3. Kiristaanonni Itiyoophiyaa yeroo Ayyaana Faasikaa sooma ni kabaju.

Eeyyee, Ayyaana Faasikaa guyyaa 55 dura Kiristaanonni Habashaa sooma ni raawwatu. Yeroo "Hudade" jedhamuun beekamu kana keessatti foon, aannaniifi oomishaalee beeyladaa biroo nyaachuu irraa of qusachuun aadaadha.

Soomni akka gosa naamusa hafuuraa, karaa itti of qulqulleessan, akkasumas karaa itti ayyaana Faasikaatiif qophaa’an ta’ee ilaalama.

4. Yeroo Ayyaana Faasikaa nyaanni Itoophiyaa maaltu adda ta’a?

Lammiileen Itoophiyaa yeroo Faasikaa akkaataa idileetti "Doro Wat," kan qamadii ho'aa, injera, daabboo diriiraa daakuun dhadhaa qabu waliin nyaatu. Nyaanni "Tibs" (foon loonii grilled), "Kitfo" (foon qalamaa minced), fi nyaata kuduraa biroos baay'ee jaallatamaadha.

Yeroo ayyaana Faasikaa maatii fi hiriyyoonni walitti qabamanii irbaata mi’aawaa fi guutuu ta’e kana nyaatu.

5. Habashoonni aadaa Faasikaa addaa ni qabaa?

Dhugumatti Itoophiyaan aadaa Faasikaa adda ta’ee fi seenaa aadaa ishee keessatti hidda gadi fageeffate qabdi. Timket fi Hidar Tsiyoon yeroowwan beekamoo ta’an lama. Timket, ayyaana Epiphany kan Itiyoophiyaa, hiriira halluu adda addaa qabuu fi fakkeenya cuuphaa Yesus kan agarsiisudha.

Guyyaa qulqulleettii Maariyaam kabajuuf adda baafame Hidar Tsiyoon yaadachuuf kadhannaan, jilli, tajaajilli mana kiristaanaa addaa ni gaggeeffama. Ayyaanni Faasikaa Itiyoophiyaa aadaa kanaan badhaadhina fi walxaxaa taasifama.